Aile Hukuku
Anlaşmalı boşanma: şartlar, protokol ve tek celsede boşanma
Bir evliliği bitirme kararı her zaman zordur; ama eşler boşanmanın kendisi ve sonuçları konusunda anlaşabiliyorsa, süreç hem daha kısa hem de daha az yıpratıcı olur. Türk Medeni Kanunu'nun 166. maddesinin üçüncü fıkrası, bu durumda boşanmanın tek duruşmada gerçekleşmesine imkân tanır. Ancak anlaşmalı boşanmanın da kanunda belirlenmiş şartları vardır ve protokolün nasıl yazıldığı, boşanmadan yıllar sonra bile sonuç doğurur. Bu yazıda şartları, protokolün içeriğini ve sürecin adımlarını sırasıyla anlatıyoruz.
Anlaşmalı boşanmanın dört şartı
Bir yıl şartı nasıl hesaplanır?
Bir yıllık süre, evlenme tarihinden itibaren hesaplanır ve dava açıldığı tarihte dolmuş olmalıdır. Evlilik bir yıldan kısa sürmüşse eşler her konuda anlaşmış olsalar bile anlaşmalı boşanma mümkün değildir. Bu durumda boşanma ancak genel veya özel bir boşanma sebebine dayanılarak ve bu sebebin ispat edilmesiyle mümkün olur; çünkü kanuna göre boşanma davasında tarafların ikrarı hâkimi bağlamaz.
Anlaşmalı mı, çekişmeli mi?
| Anlaşmalı boşanma | Çekişmeli boşanma | |
|---|---|---|
| Duruşma sayısı | Çoğu zaman tek duruşma | Birden fazla duruşma; tanık ve delil incelemesi |
| İspat | Boşanma sebebinin ispatı gerekmez | Kusur ve olayların ispatı gerekir |
| Süre | Duruşma gününe bağlı; genellikle kısa | Kanun yollarıyla birlikte yıllar sürebilir |
| Gizlilik | Özel hayat duruşmada tartışılmaz | Tanık anlatımlarıyla özel hayat dosyaya girer |
| Sonuçlar | Taraflar belirler, hâkim denetler | Hâkim karar verir |
Protokolde neler olmalı?
Protokol, boşanmanın anayasası gibidir. Belirsiz ya da eksik bırakılan her konu, boşanmadan sonra yeni bir davanın konusu olabilir. Aşağıdaki tablo, protokolde mutlaka düzenlenmesi gereken başlıkları gösteriyor.
| Konu | Ne yazılmalı? | Dikkat |
|---|---|---|
| Velayet | Çocuk veya çocukların velayetinin kime bırakıldığı | Çocuğun üstün yararı esastır; hâkim değiştirebilir. |
| Kişisel ilişki | Hafta sonları, bayramlar, yarıyıl ve yaz tatilleri, doğum günleri, telefon ve görüntülü görüşme | "Taraflarca belirlenecek günlerde" gibi belirsiz ifadeler uygulamada sorun çıkarır. |
| İştirak nafakası | Aylık tutar, ödeme günü, ödeme şekli, yıllık artış ölçütü | Artış ölçütü yazılmazsa ileride artırım davası gerekir. |
| Yoksulluk nafakası | Tutar, artış ölçütü ve varsa süresi ya da karşılıklı feragat | Feragat açıkça yazılmalıdır. Anayasa Mahkemesi'nin 2026'daki "süresiz nafaka" kararından sonra sürenin de açıkça düzenlenmesi önem kazandı. |
| Maddi ve manevi tazminat | Tutar ve ödeme zamanı ya da karşılıklı feragat | Ödeme zamanı ve şekli belirtilmelidir. |
| Mal paylaşımı | Konut, araç, banka hesapları, şirket payları, krediler ve borçlar | Mal rejimine ilişkin talepler açık ve ayrıntılı düzenlenmezse sonradan ayrıca dava açılması gündeme gelebilir. |
| Ziynet eşyaları ve kişisel eşyalar | Kimde kalacağı ve teslim zamanı | Liste hâlinde yazmak uyuşmazlığı önler. |
| Yargılama giderleri ve vekalet ücreti | Kimin üstleneceği | Karşılıklı talep olmadığının yazılması yaygındır. |
Çocuklar için özel önem
Hâkim, protokolü onaylarken çocuğun üstün yararını esas alır. Velayet ve kişisel ilişki düzenlemesi çocuğun yaşına, okul düzenine ve ebeveynlerin yaşadığı yerlere uygun olmalıdır. İdrak çağındaki çocukların görüşünün alınması gerekebilir. Yargıtay'ın son yıllardaki kararlarında, eşlerin anlaşması ve çocuğun yararına uygun olması hâlinde ortak velayet de kabul edilebilmektedir.
Süreç adım adım
Anlaşmalı boşanma süreci
- Protokolün hazırlanmasıVelayet, kişisel ilişki, nafaka, tazminat ve mal paylaşımı tek tek konuşulur ve yazılı hâle getirilir; eşler protokolü imzalar.
- Davanın açılmasıDava dilekçesi ve protokol, eşlerden birinin yerleşim yerindeki ya da eşlerin son altı aydır birlikte oturdukları yerdeki aile mahkemesine sunulur. Harç ve gider avansı yatırılır.
- Duruşma günüMahkeme bir duruşma günü belirler. Birlikte başvurulan dosyalarda bu tarih genellikle daha yakın olur.
- DuruşmaHâkim eşleri bizzat dinler, boşanma iradelerini ve protokolü inceler. Gerekli gördüğü değişiklikleri önerebilir; taraflar kabul ederse boşanmaya karar verilir.
- KesinleşmeKarar tebliğden itibaren iki haftalık istinaf süresi dolunca kesinleşir. Taraflar duruşmada istinaf hakkından feragat ederse karar hemen kesinleşebilir.
- Nüfusa tescilKesinleşen karar mahkeme tarafından nüfus müdürlüğüne bildirilir ve kayıtlara işlenir.
Hâkim protokolü değiştirebilir mi?
Evet. Kanun, hâkime tarafların ve çocukların menfaatlerini gözeterek protokolde gerekli gördüğü değişiklikleri yapma yetkisi verir. Örneğin çocuğun yararına aykırı bulunan bir kişisel ilişki takvimi ya da çocuğun ihtiyacını karşılamayacak kadar düşük bir iştirak nafakası değiştirilebilir. Ancak bu değişikliklerin taraflarca kabul edilmesi gerekir; eşlerden biri kabul etmezse anlaşmalı boşanma kararı verilemez.
Boşanmadan sonra
- Soyadı: Boşanan kadın, evlenmeden önceki soyadını yeniden kazanır. Kocasının soyadını kullanmasında menfaati olduğunu ve bunun kocaya zarar vermeyeceğini ispat ederse, hâkim bu soyadını kullanmasına izin verebilir.
- Bekleme (iddet) süresi: Evlilik sona eren kadın, kural olarak üç yüz gün geçmedikçe yeniden evlenemez. Doğum yapmakla bu süre sona erer; gebe olmadığı anlaşılırsa veya boşanan eşler birbiriyle yeniden evlenmek isterse mahkeme bu süreyi kaldırır.
- Değişen koşullar: Nafaka, tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde artırılabilir, azaltılabilir ya da kaldırılabilir. Velayet düzenlemesi de durumun değişmesi hâlinde yeniden değerlendirilebilir. Nafakanın türleri ve değiştirilmesi için nafaka yazımıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Anlaşmalı boşanmada avukat tutmak zorunlu mu?
Hayır, kanuni bir zorunluluk yoktur. Ancak protokolün eksiksiz ve uygulanabilir yazılması, boşanmadan sonraki yılları doğrudan etkilediği için hukuki destek almak, ileride doğabilecek davaların önüne geçer.
Tek celsede boşanmak mümkün mü?
Evet. Şartlar gerçekleşmiş ve protokol hâkim tarafından uygun bulunmuşsa karar ilk duruşmada verilebilir. Taraflar istinaftan feragat ederse karar aynı gün kesinleşebilir.
Eşlerden biri yurt dışındaysa anlaşmalı boşanma olur mu?
Olabilir. Ancak hâkimin tarafları bizzat dinlemesi şart olduğundan, yurt dışındaki eşin duruşmaya nasıl katılacağı dava açılmadan önce planlanmalıdır.
Duruşmadan önce vazgeçilirse ne olur?
Anlaşmalı boşanma için eşlerin iradesinin karar anına kadar devam etmesi gerekir. Eşlerden biri vazgeçerse anlaşmalı boşanma kararı verilemez; dava, ispat yükü ile birlikte çekişmeli boşanma olarak devam edebilir.
Protokol sonradan değiştirilebilir mi?
Nafaka ve velayet gibi konular, koşulların değişmesi hâlinde yeni bir davayla değiştirilebilir. Mal paylaşımı ve tazminata ilişkin hükümler ise kural olarak kesin sonuç doğurur; bu nedenle imzadan önce dikkatle değerlendirilmelidir.
Mevzuat ve kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu: m.166/3 (anlaşmalı boşanma), m.174-175 (tazminat ve nafaka), m.182 (velayet), m.202 vd. (mal rejimi)
- 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun: görev ve usul
- Anayasa Mahkemesi'nin TMK m.175'teki "süresiz olarak" ibaresini iptal eden kararı (Resmî Gazete 30.09.2026)
Kanun ve yönetmeliklerin güncel metinlerine Mevzuat Bilgi Sistemi, kararlar ve değişikliklere Resmî Gazete üzerinden ulaşılabilir.
Anlaşmalı boşanma protokolünüzün hazırlanması ya da incelenmesi için bizimle iletişime geçebilirsiniz. Diğer konular için Aile Hukuku sayfamıza göz atabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki görüş niteliğinde değildir. Yazıdaki bilgiler yayım tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır; somut durumunuz için bir avukata danışınız.
Bu yazı hakkında sorunuz mu var?
Sorunuz WhatsApp ya da e-posta ile doğrudan büromuza ulaşır; sitede yayımlanmaz ve kaydedilmez. Avukatlarımız size dönüş yapar.